Σσσς… οι αρκούδες κοιμούνται!
Στο Νυμφαίο ζουν πολλές αρκούδες στο καταφύγιο του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ. Όταν έρθει ο χειμώνας και πέσει το χιόνι, οι αρκούδες μπαίνουν στη φωλιά τους και πέφτουν σε έναν πολύ βαθύ, πολύ μεγάλο ύπνο. Αυτός ο ύπνος λέγεται χειμερία νάρκη.
Γι' αυτό τον χειμώνα το καταφύγιο κλείνει: οι αρκούδες δεν πρέπει να ξυπνήσουν! Αν τις ξυπνήσουμε, χαλάνε δύναμη που τη χρειάζονται για να βγάλουν τον χειμώνα. Τις αφήνουμε να κοιμηθούν ήσυχες, και θα έρθουμε να τις δούμε την άνοιξη. 🌷
🍎 Πρώτα… τρώνε πάρα πολύ!
Τον χειμώνα στο βουνό δεν υπάρχουν φρούτα, μούρα ή βελανίδια. Έτσι, το φθινόπωρο οι αρκούδες τρώνε όλη μέρα: βελανίδια, κάστανα, μήλα, μούρα. Παχαίνουν πολύ. Αυτό το λίπος είναι το «φαγητό» που κουβαλάνε πάνω τους για όλο τον χειμώνα, σαν μια αποθήκη μέσα στο σώμα τους!
😴 Τι γίνεται στη χειμερία νάρκη;
👶 Μωρά μέσα στον ύπνο!
Το πιο μαγικό: η μαμά αρκούδα γεννάει τα μωρά της μέσα στη φωλιά, τον χειμώνα, ενώ κοιμάται! Τα αρκουδάκια γεννιούνται πολύ μικρά, περίπου μισό κιλό, όσο ένα μπουκάλι νερό. Πίνουν γάλα από τη μαμά τους και μεγαλώνουν ζεστά και ασφαλή μέχρι την άνοιξη.
🌷 Η άνοιξη: καλημέρα!
Όταν λιώσουν τα χιόνια και βγει το πρώτο χορταράκι (Μάρτιο ή Απρίλιο), οι αρκούδες ξυπνάνε, τεντώνονται, χασμουριούνται και βγαίνουν από τη φωλιά. Είναι πεινασμένες και πιο αδύνατες. Τότε ξανανοίγει το καταφύγιο και μπορούμε να πάμε να τις δούμε!
🦔 Ποιος άλλος κοιμάται τον χειμώνα;
Βρες τους στη ζωγραφιά!
- 🦔 Ο σκαντζόχοιρος κοιμάται κάτω από σωρούς με φύλλα.
- 🐭 Ο μυωξός είναι ο πρωταθλητής του ύπνου, σε μια κουφάλα δέντρου.
- 🦇 Οι νυχτερίδες κοιμούνται ανάποδα, κρεμασμένες σε σπηλιές.
- 🐢 Η χελώνα χώνεται μέσα στο χώμα.
- 🕊️ Οι πελαργοί δεν κοιμούνται: φεύγουν, πετάνε στην Αφρική όπου κάνει ζέστη!
🐺 Ποιους ΘΑ δούμε; Τους λύκους!
Οι λύκοι δεν κοιμούνται τον χειμώνα. Έχουν χοντρή, ζεστή γούνα και τρέχουν μέσα στο χιόνι όλοι μαζί, σαν μια οικογένεια που λέγεται αγέλη. Στις Αγραπιδιές, κοντά στο Νυμφαίο, ο ΑΡΚΤΟΥΡΟΣ φροντίζει λύκους και λύγκες (μεγάλες άγριες γάτες με φουντίτσες στα αυτιά). Αυτούς θα τους δούμε ξύπνιους!
🏔️ Το Νυμφαίο
Ένα πέτρινο χωριό ψηλά στο βουνό, στα 1.350 μέτρα, με τζάκια, χιόνι και πέτρινα σοκάκια. Εκεί είναι και το Κέντρο Ενημέρωσης για την Αρκούδα, όπου θα μάθουμε ακόμα περισσότερα για τις αρκούδες που κοιμούνται.
📚 Τι άλλο θα μάθουμε; Ιδέες για μαθήματα
Η αγέλη των λύκων
Πώς ζει μια οικογένεια λύκων, ποιος κάνει τι, γιατί ουρλιάζουν. Δραστηριότητα: ακούμε ουρλιαχτά λύκων πριν πάμε στις Αγραπιδιές.Ντετέκτιβ στο χιόνι
Μαθαίνουμε τα ίχνη των ζώων (αλεπού, λαγός, ελάφι, πουλί) και τα ψάχνουμε στο χιόνι του Νυμφαίου. Κάνουμε φωτογραφίες και τα αναγνωρίζουμε.Πώς γίνεται το χιόνι;
Γιατί κάθε νιφάδα έχει έξι μύτες και δεν υπάρχουν δύο ίδιες. Πείραμα: πιάνουμε νιφάδες σε μαύρο ύφασμα και τις κοιτάμε με μεγεθυντικό φακό.Αρκούδες του κόσμου
Καφέ αρκούδα, πολική αρκούδα, πάντα. Ποια κοιμάται, ποια όχι; Οι πολικές αρκούδες συνήθως δεν πέφτουν σε χειμερία νάρκη, μόνο οι μαμάδες για να γεννήσουν. Μας χρησιμεύει και για τη Λαπωνία!Τα πουλιά που ταξιδεύουν
Η μετανάστευση: πελαργοί, χελιδόνια, και οι πελεκάνοι των Πρεσπών. Πώς βρίσκουν τον δρόμο χωρίς χάρτη;Το πέτρινο χωριό
Ποιοι έχτισαν το Νυμφαίο, γιατί τα σπίτια έχουν χοντρούς πέτρινους τοίχους, και πώς ζούσαν οι άνθρωποι στο βουνό τον χειμώνα χωρίς ρεύμα.🌍 Μέρος 2: Οι τέσσερις εποχές
Η αρκούδα ξέρει πότε να κοιμηθεί, γιατί αλλάζουν οι εποχές. Αλλά γιατί αλλάζουν οι εποχές;
Μάρτιος · Απρίλιος · Μάιος
Ανθίζουν τα δέντρα, γυρίζουν τα χελιδόνια, οι αρκούδες ξυπνάνε.
Ιούνιος · Ιούλιος · Αύγουστος
Ο ήλιος είναι ψηλά, οι μέρες μακριές, τραγουδάνε τα τζιτζίκια.
Σεπτέμβριος · Οκτώβριος · Νοέμβριος
Πέφτουν τα φύλλα, φεύγουν οι πελαργοί, οι αρκούδες τρώνε.
Δεκέμβριος · Ιανουάριος · Φεβρουάριος
Χιόνι, κρύο, μικρές μέρες, οι αρκούδες κοιμούνται.
🌀 Η Γη κάνει δύο χορούς ταυτόχρονα!
🔑 Το μυστικό των εποχών είναι η κλίση! Όταν το δικό μας μισό της Γης (το βόρειο) γέρνει προς τον Ήλιο, ο ήλιος ανεβαίνει ψηλά στον ουρανό, οι ακτίνες πέφτουν ίσια και δυνατά και η μέρα κρατάει πολύ: έχουμε καλοκαίρι. Όταν γέρνει μακριά από τον Ήλιο, ο ήλιος μένει χαμηλά, οι ακτίνες πέφτουν πλάγια και αδύναμα και η μέρα είναι μικρή: έχουμε χειμώνα.
🛰️ Παίξε: ταξίδεψε τη Γη γύρω από τον Ήλιο
Σύρε τη μπάρα για να αλλάξεις μήνα. Δες πώς ο άξονας μένει πάντα γερμένος προς την ίδια μεριά!
📅 Τέσσερις ξεχωριστές μέρες
Η πιο μικρή μέρα του χρόνου: χειμερινό ηλιοστάσιο.
Μέρα και νύχτα ίσες: εαρινή ισημερία, αρχίζει η άνοιξη.
Η πιο μεγάλη μέρα του χρόνου: θερινό ηλιοστάσιο.
Πάλι ίσες: φθινοπωρινή ισημερία.
🎻 Ο Βιβάλντι ζωγράφισε τις εποχές με μουσική
Ο Αντόνιο Βιβάλντι (1678–1741) ζούσε στη Βενετία. Είχε κόκκινα μαλλιά και ήταν ιερέας, γι' αυτό τον έλεγαν «ο Κόκκινος Παπάς»! Μάθαινε μουσική σε κορίτσια ενός ορφανοτροφείου, που έγιναν διάσημες μουσικούς.
Το 1725 κυκλοφόρησε «Οι Τέσσερις Εποχές»: τέσσερα κομμάτια για βιολί και ορχήστρα, ένα για κάθε εποχή. Για κάθε εποχή έγραψε κι ένα ποίημα, και η μουσική «λέει» την ιστορία του ποιήματος!
👂 Άκου και μάντεψε!
Πάτα ▶ και κλείσε τα μάτια. Τι ακούς;
Άνοιξη
Τα βιολιά κελαηδάνε σαν πουλιά, ακούγεται ένα ρυάκι, και ένα μικρό μπουρίνι. Στο δεύτερο μέρος, ένα βοσκόπουλο κοιμάται και ο σκύλος του «γαβγίζει» (η βιόλα!).Καλοκαίρι
Ζέστη και κούραση, κούκοι και τρυγόνια… και ξαφνικά μια τρομερή καταιγίδα με αστραπές και χαλάζι! Βρες τη στο τέλος.Φθινόπωρο
Γιορτή του τρύγου: οι χωρικοί χορεύουν και πίνουν κρασί, μετά κοιμούνται. Στο τέλος ακούγεται κυνήγι με κόρνες.Χειμώνας
Άκου τα βιολιά να κάνουν τα δόντια να χτυπάνε από το κρύο! Μετά, ζεστασιά δίπλα στο τζάκι ενώ έξω βρέχει, και στο τέλος περπατάμε προσεκτικά πάνω στον πάγο… και γλιστράμε!Εκτελέσεις: Voices of Music, με όργανα της εποχής του Βιβάλντι (YouTube).
🎯 Κουίζ: τι θυμάσαι;
Μόλις τελειώσεις, δείξε το σκορ σου στον μπαμπά.